GOVERNU FOTI MEDIDAS ATU HAMETIN FETO NIA DIREITU BA RAIDILI 17 Maio 2008 / Timor Post Governu ba apoio husi projetu USAID "Hametin Direitu ba Propriedade" nebe konese ho naran programa "Ita Nia Rai" foti pasu importante ba oin hodi kria oportunidade ba feto Timor, hanesan ho mane, atu iha direitu ba rai no uma rasik (propriedade privadu) Artigu lima nulu resin ha'at (54) iha konstituisaun garantia sidadaun hot-hotu atu iha direitu ba idak-idak iha propriedade rai no uma. Maibe iha pratika, feto Timor Leste nia oportunidade atu hetan direitu ba rai mak limitadu. Feto nebe laiha direitu ba rai no propriedade, laos deit lakon sira nia poder atu hetan benifisiu husi produsaun agrikultura nomos husi faan no aluga rai, maibe fo mos ba sira status nebe kiik liu iha komunidade nia laran. Lian hirak nee hateten sai husi Sra. Marjornie Huang, Spesialista Jeneru husi USAID-Projeto Hametin Direitu ba Propriedade. Tamba nee, medidas disk katak programa USAID "Ita Nia Rai" ho Sekretaria Estadu Promosaun Igualidade (SEPI) hamutuk konvoka premeiro enkontro groupu serbisu Timor Leste kona ba Jeneru no Direitu ba Propriedade. Visaun Groupu Serbisu nee atu garantia tuir lolos katak statuta Lei iha Timor Leste mak hanesan sensitivu ba jeneru no suporta feto nia direitu ba propriedade hanesan no mane, nebe hateten sai husi Sra. Idelta Rodrigues. Sekretaria Estadu Promousaun Igualdade. Nudar halo parte iha Konvensaun Eliminasaun ba Asuntu Diskriminasaun Ba Feto iha Nasaun Unidas nia okos (CEDAW), nee hanesan Timor Leste nia serbisu atu garantia lolos katak feto Timor mos iha opurtinidade nebe hanesan ho mane kona ba direitu ba rai no propriedade nebe hatutan husi Sekretaria Rodriguez. Premeiru enkontru Groupu serbisu nebe halao iha dia 19 de Maio 2008 nee inklui representantes husi SEPI, Ministeriu da Justica, Ministeriu da agricultura Direccaun Nasional Terras, Propriedade e serbisu Cadastrais (DN-TPSC), UNMIT, UNDP, no organizasaun laos governu (ONG) hanesan Caucus, Feto iha Politika no Rede Feto. Hanesan nasaun foun, ita kria sistema foun atu administra direitu ba Propriedade no Rai, no ida nee tenki justu no inklui oportunidadde nebe hanesan be feto no mane tenik Sr. Antonio Verdial, Direitor DNTPSC. Iha tenpu naruk mai, administrasaun rai nia nebe nakloke sei kria ambiente seguru ba individual , familia, no komunidade sira atu bele investe iha sira nia rai rasik hodi harii sira nia futuru oin mai. Direitu ba rai no propriedade ba feto no mane mak hanesan pasu importante tebes nebe atu dezenvolve noris ekonomiku no social nasuan Timor Leste. Hemetin direitu ba rai no propriedade bele halo kontribisaun forte atu dezenvolve ekonomia no hamenus kiak, liu husi loke asesu ba kreditu nomos haforsa investimentu husi seitor privadu. |